İnsanlığın Çağları

İnsanlığın Çağları

  1. Göçebe Topluluklar Çağı (MÖ:20.000-MÖ:10.000)
    1. Buzulların erimesi ve insanlığın yeryüzüne yayılması. (MÖ:22.000-12.000)
  2. Yerleşik Topluma Geçiş (MÖ:10.000-1.800)
    1. Tarımın ve yerleşik toplumun ortaya çıkışı. (MÖ:10.000-5.000)
    2. Şehirlerin ve imparatorlukların ortaya çıkışı. (MÖ:5.000-1.800)
  3. Sümerler (MÖ 4000-2000)
    1. Uruk, antik bir Sümer şehri.
    2. Uruk Kralı Utu-hegal
    3. Uruk Kralı Gılgamış
    4. Eridu, tapınaklarıyla ünlü Sümer şehri.
    5. Eridu Kralı Adapa, Mezopotamya mitolojisinde yaratılmış ilk insandır.
    6. Enkidu, Sümer mitolojisinde bir karakter.
    7. Enlil, Bel ya da Belum, Mezopotamya’nın en büyük Tanrısı.
    8. An, Anu, Sümer mitolojisinde gökyüzü tanrısı, cennetin tanrısı.
    9. Nanna, Ay Tanrısı. Babil ve Asur’da Sin olarak geçer.
  4. Elam (MÖ:3000)
  5. Hurriler (MÖ:3000)
  6. Antik Mısır (M.Ö:3000)
  7. Tuvana Krallığı (MÖ:3000-2000)
    1. Kral Warpalavas
  8. Mısır Eski Krallık (M.Ö:2575-2130)
    1. Antik Mısır Firavunu Zoser (MÖ:2686-2613) 
  9. Hattiler .(M.Ö. 2350-2150)
  10. Akad İmparatorluğu (M.Ö: 2334-2150)
    1. Akad kralı Sargon
    2. İştar, Akad mitolojisinde bir tanrıçadır.
  11. Mısır Orta Krallık (M.Ö:2050-1650)
  12. Amoriler (M.Ö: 2000-1600)
  13. Asur İmparatorluğu (MÖ:2000)
    1. Asur Kralı Asurbanipal
  14. Çin İmparatorluğu (M.Ö:2000)
    1. Shang Hanedanı Uygarlığı (M.Ö:1766-1046)
  15. Kassitler (M.Ö:1900)
  16. Toplum Çağı (MÖ:1.800-MS:30)
    1. Hz. İbrahim’in birleştirici mesajının tüm Mezopotamya’ya yayılışı. (MÖ:1.800)
    2. Dini-teolojik düşüncenin oluşumu: israiloğulları. (MÖ:1.500)
  17. Babil İmparatorluğu (M.Ö:1894)
    1. Babil Kralı Hammurabi (M.Ö: 1810-1750)
    2. Sin, Ay tanrısı.
  18. Hz. İbrahim (M.Ö 1800) Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslâm’ın müştereken kabul ettiği büyük peygamber.
  19. Hititler Krallığı (MÖ: 1600-1178)
    1. Hitit Kralı Muvattali
      1. ⊗Kadeş Savaşı (MÖ. 1274-Mayıs) Mısır Yeni Krallık-Hitit İmparatorluğu
  20. Mısır Yeni Krallık (MÖ:1550-1070)
    1. Mısır Yeni Kralı II. Ramses (MÖ:1302-1212)
      1. ⊗Kadeş Savaşı (MÖ: 1274-Mayıs) Mısır Yeni Krallık ve Hitit İmparatorluğu
  21. Mitanniler (M.Ö: 1500-1300)
  22. Kimmerler (MÖ:14 yy-MÖ:8 yy)
  23. İyonyalılar (MÖ: 1000)
  24. Urartu Krallığı (MÖ:1.000-600)

MÖ 800-700

  1. Makedonya Krallığı (MÖ: 800-146)
    1. Makedonya Kralı Büyük İskender (MÖ:356-323)

MÖ 700-600

  1. Antik Yunanistan (MÖ:756-146
  2. Roma Krallığı (MÖ 753 – MÖ 510)

MÖ 600-500

  1. Lidyalılar (MÖ: 687)
  2. Med İmparatorluğu MÖ.678-MÖ.549
  3. Yeni Babil İmparatorluğu (MÖ:626-MÖ:539)
    1. Nabopolassar (MÖ. 626-605) Yeni Babil İmparatorluğu’nun kurucusu ve Keldâni hanedanının ilk kralı.
    2. II. Nebukadnezar (MÖ 605-562) Yeni Babil Kralı
  4. Etrüskler (MÖ:600-MÖ:200)

MÖ 500-400

  1. ℘Pisagor (Pitagoras) (MÖ:570-495) (Filozof, Matematikçi)
  2. ℘Konfüçyus (MÖ:551)
  3. Persler (MÖ:555.334) Pers İmparatorluğu (Persler) (MÖ: 555-334)
  4. Ahameniş İmparatorluğu (MÖ 550–MÖ 330), Birinci Pers İmparatorluğu da denen imparatorluk.
    1. II. Kiros (590-529) Birinci Pers imparatorluğu olan Ahameniş İmparatorluğu’nun kurucusu.
    2. I. Darius (MÖ:558-486) Ahameniş İmparator
  5. Roma Cumhuriyeti (M.Ö. 509 – M.Ö. 27)

MÖ 400-300

  1. ℘Sokrates (MÖ:470-399) Antik felsefede önemli bir dönüşüm gerçekleştiren Yunan filozofu.
  2. ℘Hipokrat (MÖ:460)

MÖ 300-200

  1. ℘Aristoteles (MÖ:384–322)
  2. Seleukos İmparatorluğu (MÖ:323-MÖ:63)

MÖ 200-100

  1. Büyük Hun İmparatorluğu (MÖ:220)
  2. Part İmparatorluğu (MÖ 247–MS 224), Helen ve İran kökenli halk ve imparatorlukları.
  3. Galyalılar (MÖ:200-MÖ:50)

MÖ 100-0

  1. Almanlar  (MÖ:100)
  2. Cermen Kabileleri (MÖ:100–MS 300)
  3. Doğu Hun İmparatorluğu (MÖ: 54)
  4. Batı Hun İmparatorluğu (MÖ:54)
  5. Roma İmparatorluğu (MÖ: 27–MS 395)
    1. Roma İmparatoru Augustus (MÖ 16 Ocak 27 – MS 19 Ağustos 14) 
    2. Roma İmparatoru Marcus Cocceius Nerva (30-98)

100-200

  1. Evrensel Topluma Geçiş (MS:30-MS:630)
    1. Dini düşüncenin eksik bir evrenselleşmesi olarak Hristiyanlık. (1.Asır)

200-300

  1. Sâsânîler (226-651)
    1. Sâsânî Hükümdarı Erdeşîr (226-240)
    2. ⊗Celûlâ Savaşı (24 Kasım 637) Hz. Ömer devrinde Irak’ta müslümanlarla Sâsânîler arasında cereyan eden meydan muharebesi.

300-400

  1. Avrupa Hun İmparatorluğu (370 – 470)
    1. Avrupa Hun İmparatoru Balamir Han (370-378)
  2. Batı Roma İmparatorluğu (395-)
    1. Roma İmparatoru Julianus (361-363)
  3. Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu (395-1453)
    1. ⊗Tebük Gazvesi (Ekim 630) Hz. Peygamber’in Bizanslılar’a karşı düzenlediği gazve .
    2. Doğu Roma (Bizans) İmparatoru Romen Diyojen, (1068-1071)
      1. ⊗Malazgirt Savaşı, 26 Ağustos 1071
    3. ⊗Pelekanon Muharebesi (Maltepe ya da Eskihisar Savaşı) (10-11 Haziran 1329) 
    4. ⊗Koyunhisar Savaşı (Bafeus) 1302 

400-500

  1. Ak Hun İmparatorluğu (420-562)
    1. Ak Hun İmparatoru Akşunvar (Aksuvar) Han
  2. Gotlar
  3. Vandallar ve Alanlar Krallığı (435-534)
  4. Ostrogotlar Krallığı (493–553)
  5. Hazarlar (468-965) Türk Devleti
    1. Hazar Kağanı Bihar  (730)

500-600

  1. Göktürkler
  2. I. Göktürk Kağanlığı (552-588)
    1. Bumin Kağan (546-552) I. Göktürk Kağanı
    2. Kolo (Kara) Dönemi (552-555) I. Göktürk Kağanlığı
    3. Mukan Dönemi (555-572) I. Göktürk Kağanlığı
    4. Tapo Dönemi (572-581) I. Göktürk Kağanlığı
    5. Işbara Dönemi (581-582) I. Göktürk Kağanlığı
  3. Batı Göktürk Kağanlığı (582-659)
    1. Batı Göktürk Kağanı Buyruk Kağan
  4. Doğu Göktürk Kağanlığı (582-630)
    1. Işbara Dönemi (582-587) I. Doğu Göktürk Kağanlığı
    2. Yehu Dönemi (587-589) I. Doğu Göktürk Kağanlığı
    3. Tülan Dönemi (589-600) I. Doğu Göktürk Kağanlığı
    4. Kimin Dönemi (600-609) I. Doğu Göktürk Kağanlığı
    5. Şipi Dönemi (609-619) I. Doğu Göktürk Kağanlığı
    6. Çulo Dönemi (619-621) I. Doğu Göktürk Kağanlığı
    7. Kie Li Dönemi (621-630) I. Doğu Göktürk Kağanlığı
  5. Evrensel Toplum Çağı (MS:600)
    1. İslam’ın doğuşuyla birlikte halkların etkileşimi ve hareketliliği. (VII/I.Asır)
    2. Malların hareketliliği ve iktisadi bütünleşme. (VIII/II.Asır civarı)
    3. Fikirlerin etkileşimi ve hareketliliği ile birlikte kadim uygarlık havzalarının kültürel bütünleşmesi. (IX/III.Asır)
  6. II. Göktürk Kağanlığı (682-745)
      1. II. Göktürk Kağanı İlteriş Kutlug Kağan (681-693)
  7. Avar Kağanlığı (562-823)

600-700

  1. İslâm (610) Son ilâhî din.
  2. Hz. Muhammed (571-632) Son peygamber.
    1. Hicret (622) Hz. Peygamber’in Mekke’den Medine’ye göç etmesi olayı.
    2. ⊗Tebük Gazvesi (Ekim 630) Hz. Peygamber’in Bizanslılar’a karşı düzenlediği gazve .
    3. Ebû Bekir (632-634) Hulefâ-yi Râşidîn’in birincisi .
    4. Hz. Ömer (634-644) Hulefâ-yi Râşidîn’in ikincisi.
      1. ⊗Yermük Savaşı (636)
      2. ⊗Celûlâ Savaşı (24 Kasım 637) Hz. Ömer devrinde Irak’ta müslümanlarla Sâsânîler arasında cereyan eden meydan muharebesi.
    5. Hz. Osman (644-656) Hulefâ-yi Râşidîn’in üçüncüsü .
    6. Hz. Ali (656-661) Hulefâ-yi Râşidîn’in dördüncüsü.
      1. ⊗Sıffîn Savaşı (657) Halife Hz. Ali ile Muâviye b. Ebû Süfyân arasında yapılan savaş.
      2. ⊗Cemel Vak’ası (656) Ali ile Hz. Âişe arasında cereyan eden savaş 
    7. Âişe Hz. Ebû Bekir’in kızı ve Hz. Peygamber’in hanımı.
      1. ⊗Cemel Vak’ası (656) Ali ile Hz. Âişe arasında cereyan eden savaş 
    8. Hz. Hasan (Ocak-Şubat 625) Hz. Peygamber’in torunu, Hz. Fâtıma ile Hz. Ali’nin büyük oğlu.
    9. Hz. Hüseyin (10 Ocak 626) Hz. Peygamber’in torunu, Hz. Fâtıma ile Hz. Ali’nin küçük oğlu, Kerbelâ şehidi.
  3. Emevîler (661-750) Hulefâ-yi Râşidîn’den sonra hüküm süren ilk İslâm hanedanı.
    1. Mûaviye b. Ebû Süfyân (661-680) Emevî hilâfetinin kurucusu .
      1. ⊗Sıffîn Savaşı (657) Halife Hz. Ali ile Muâviye b. Ebû Süfyân arasında yapılan savaş.
    2. Yezîd I (680-683) Emevî halifesi .
    3. Süleyman b. Abdulmelik (715-717) Emevî halifesi.
    4. Yezîd II (720-724) Emevî halifesi .
    5. Yezîd III (Nisan 744–Ekim 744) Emevî halifesi .
  4. ℘Ebû Hanife (699-767) Hanefî mezhebinin imamı, büyük müctehid.
    1. Hanefî Mezhebi Dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri.
  5. ℘Mâlik b. Enes (712-795)  Mâlikî mezhebinin imamı, büyük müctehid ve muhaddis.
    1. Mâlikî Mezhebi Dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri.
  6. ℘Şâfiî (767-820) Şâfiî mezhebinin imamı, büyük müctehid.
    1. Şâfiî Mezhebi Dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri.
  7. ℘Ahmed b. Hanbel (780-855) Hanbelî mezhebinin imamı, muhaddis, fakih.
    1. Hanbelî Mezhebi Dört büyük Sünnî fıkıh mezhebinden biri.
  8. ℘Ca‘fer es-Sâdık (702-765) İsnâaşeriyye’nin altıncı, İsmâiliyye’nin beşinci imamı, Ca‘ferî fıkhının kurucusu.
    1. Ca’feriyye, İsnâaşeriyye Şîası’nın fıkıh mezhebi.
  9. İsnâaşeriyye, On iki imam sistemini benimseyen Şiî fırkası.
    1. Hz. Ali (656-661)
    2. Hz. Hasan (Ocak-Şubat 625).
    3. Hz. Hüseyin (10 Ocak 626).
    4. Zeynelâbidîn (659-712) İsnâaşeriyye’nin dördüncü ve İsmâiliyye’nin üçüncü imamı.
    5. Muhammed el-Bâkır (677-733) İsnâaşeriyye’nin beşinci ve İsmâiliyye’nin dördüncü imamı.
    6. Ca‘fer es-Sâdık (702-765) İsnâaşeriyye’nin altıncı ve İsmâiliyye’nin beşinci imamı .
    7. Mûsâ el-Kâzım (745-799) İsnâaşeriyye’nin yedinci imamı.
    8. Ali er-Rızâ (768-819) İsnâaşeriyye’nin sekizinci imamı.
    9. Muhammed el-Cevâd (811-835) İsnâaşeriyye’nin dokuzuncu imamı.
    10. Ali el-Hâdî (829-868) on iki imamın onuncusu.
    11. Hasan el-Askerî (846-874) İsnâaşeriyye Şîası’nın on birinci imamı.
    12. Mehdî el-Muntazar (869-...), on ikinci imam.
  10. Şîa, Hz. Peygamber’in vefatından sonra devlet yönetiminin Hz. Ali’ye ve onun soyundan gelenlere ait olduğu düşüncesi etrafında birleşen çeşitli grupların ortak adı.
  11. Alevî, Hz. Ali’ye bağlılık noktasında birleşen çeşitli dinî ve siyasî gruplar için kullanılan bir terim.
  12. Râfizî, Başlangıçta Zeyd b. Ali’den ayrılan ilk İmâmîler’e, daha sonra bütün Şiî fırkaları ile Şiî unsurları taşıyan bazı bâtınî gruplarına verilen isim.

700-800

  1. ℘İbnü’l-Mukaffa (724-759) Düşünür, Bürokrat, Edebiyatçı
  2. Uygurlar (745-840)
  3. Abâsîler (750-1258) Hz. Peygamber’in amcası Abbas’ın soyundan gelen hânedan
    1. Mansûr (754-775) Abbâsî halifesi
    2. Hârûn er-Reşîd (786-809) Abbâsî halifesi 
    3. Müstazhir-Billâh (1094-1118) Abbâsî halifesi.
  4. Endülüs (756-1492) İslâm hâkimiyetindeki İspanya.
  5. ℘Hâris el-Muhâsibî (781-857) Sûfî, kelam alimi.

800-900

  1. ℘Bâyezid-i Bestâmî (802-875)
  2. ℘İbn Kerrâm (806-869)
  3. Seferîler (861-1003)
  4. Sâmânîler (819-1005)
    1. Sâmânî hükümdarı İsmail b. Ahmed (892-907) 
  5. İskoçya Krallığı (843-1707) Büyük Britanya’nın kuzeyine egemen bir tarihi devlet.
    1. İskoçya Kralı Robert Bruce 1. Robert (1274-1329) 
      1. ⊗Bannockburn Muharebesi (23-24 Haziran 1314) İskoç Krallığı ile İngiltere Krallığı arasında yapılan savaş
  6. Karahanlılar (840-1042)
    1. Karahanlı Hanı Hârun Buğra Han (ö. 382/992)

900-1000

  1. Fatîmîler (909-1171) Kuzey Afrika, Mısır ve Suriye’de hüküm süren bir Şiî devleti.
  2. İngilizler
  3. İngiltere Krallığı (927-1707)
    1. İngiltere Kralı II. Edward (1307-1327)
      1. ⊗Bannockburn Muharebesi (23-24 Haziran 1314) İskoç Krallığı ile İngiltere Krallığı arasında yapılan savaş
  4. Büveyhîler (932-1062) İran ve Irak’ta hüküm süren Deylem asıllı bir hânedan
  5. Polonya (966-..)
  6. Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu (962-1806)
    1. Kutsal Roma İmparatoru Sigismund (1368-1437) Macaristan ve Hırvatistan Kralı
      1. ⊗Niğbolu Şavaşı (1396) Kutsal Roma İmparatorluğu-Osmanlı İmparatorluğu
    2. Kutsal Roma Cermen İmparatoru Karl-Şarlken (28 Haziran 1519)
      1. Karlofça Antlaşması (26 Ocak 1699) Osmanlı ile Kutsal Roma Cermen, Avusturya, Venedik, Lehistan arasında.
  7. ℘Ebu Reyhan Biruni (973-1051)
  8. Gazneliler (963-1186) Horasan, Afganistan ve Kuzey Hindistan’da hüküm süren bir Müslüman-Türk hanedanı.
    1. Sultan Mesud (1030-1041) Gazneli Devleti hükümdarı
      1. ⊗Dandanakan Savaşı (1040) Selçuklular ile Gazneliler arasında cereyan eden ve Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu sağlayan savaş.
  9. ℘İbn Sînâ (981-1037) Meşşâî okulunun en büyük sistemci filozofu, Ortaçağ tıbbının önde gelen temsilcisi.
  10. Mervaniler (983-1085) Diyarbakır, Mardin, Siirt, Hısn Keyf, Maden, Cizre’yi içine alan ve yaklaşık bir asır hüküm süren bir devlettir.

1000-1100

  1. ℘Yûsuf Has Hâcib (1017-1077)
  2. Lehistan Krallığı (1025–1569)
    1. Lehistan dükü I. Bolesław (1025-..) 
  3. ℘Ebü’l-Vefâ el-Bağdâdî (1026-1107) Anadolu’daki bazı sosyal-dinî hareketlerde önemli rol oynayan Vefâiyye tarikatının kurucusu.
  4. Vefâiyye Tarikatı (Ebü’l-Vefâ el-Bağdâdî’ye (ö. 501/1107) nisbet edilen bir tarikat.)
  5. Büyük Selçuklu Devleti (1037-1157)
    1. Selçuk Bey (900-1007)Selçuklu hânedanının atası 
    2. Çağrı Bey (990-1059) Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucularından. 
      1. ⊗Dandanakan Savaşı (1040) Selçuklular ile Gazneliler arasında cereyan eden ve Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu sağlayan savaş.
    3. Tuğrul Bey (1040-1063) Büyük Selçuklu Devleti’nin ilk hükümdarı.
    4. Alparslan (1029-1072) Büyük Selçuklu Sultanı
      1. ⊗Malazgirt Savaşı, 26 Ağustos 1071
    5. Melikşah (1055-1092) Büyük Selçuklu Sultanı
    6. Berkyaruk (1092-1104) Büyük Selçuklu hükümdarı.
    7. Muhammed Tapar (1105-1118) Büyük Selçuklu hükümdarı.
    8. Sencer (1118-1157) Son büyük Selçuklu hükümdarı .
  6. ℘Kâşgarlı Mahmud (1038-1105)
  7. ℘Gazzâlî (1057-1111)
  8. ℘Ebû’l-Berekât el-Bağdâdî (1068-1152)
  9. Anadolu Selçuklu Devleti (1077-1308)
    1. Süleyman Şah (1075 – 1086) Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurucusu ve ilk hükümdarı 
    2. I. Kılıcarslan (1092-1107) Anadolu Selçuklu Sultanı.
    3. I. Mesud (1116-1155) Anadolu Selçuklu Hükümdarı.
    4. II. Kılıcarslan (1155-1192) Anadolu Selçuklu Sultanı.
    5. I. Keyhusrev (1192-1196) Anadolu Selçuklu Sultanı
    6. II. Süleyman Şah (1196-1204) Anadolu Selçuklu Sultanı.
    7. I. Keykâvus (1211-1220) Anadolu Selçuklu Sultanı.
    8. Keykubad I (Alâeddin) (1220-1237) (Anadolu Selçuklu Sultanı
      1. ⊗Yassı Çemen Savaşı (1230) Anadolu Selçuklu Devleti-Harzemşahlar
    9. II. Keyhüsrev (1237-1246) Anadolu Selçuklu Sultanı.
    10. II Keykâvus (İzzeddin) Anadolu Selçuklu Sultanı (1246-1249 müstakil, 1249-1262 müşterek saltanat)
    11. II. Keykubad (1249-1254) Anadolu Selçuklu Sultanı.
    12. IV. Kılıçarslan (1249-1254, 1257-1266) Anadolu Selçuklu Sultanı.
    13. III. Keyhüsrev (1266-1282) Anadolu Selçuklu Sultanı.
    14. II. Mesud (1282-1296, 1302-1308) Anadolu Selçuklu Hükümdarı.
    15. III. Keykubad (1298-1302) Anadolu Selçuklu Sultanı.
  10. ℘İbn Bâcce (1077-1139) Batı İslâm dünyasında yetişen ilk müslüman filozof.
  11. ℘Ahmed Yesevî (1093-1166) Orta Asya Türkleri’nin dinî-tasavvufî hayatında geniş tesirler icra eden ve “pîr-i Türkistan” diye anılan mutasavvıf-şair, Yeseviyye tarikatının kurucusu.
  12. Hârizmşahlar (1097-1231) Hârizm ve İran’da hüküm süren Türk-İslâm hânedanı.
    1. Anuş Tekin (Tegin) (? – 1096) Selçuklu devlet adamı, Harezm valisi.
    2. Atsız b. Muhammed (1128-1156) Hârizmşahlar Devleti Hükümdarı.
    3. Alaaddin Muhammed Harezmşah (1200-1221)
    4. Celaleddin Harzemşah (1220-1231) Harzemşahlar Devleti Hükümdarı
      1. ⊗Yassı Çemen Savaşı (1230) Anadolu Selçuklu Devleti-Harzemşahlar

1100-1200

  1. Irak Selçuklu Devleti (1118-1194)
    1. Mahmûd b. Muhammed Tapar (1118-1131) Irak Selçukluları’nın ilk hükümdarı.
    2. Tuğrul I (1132-1134) Irak Selçuklu hükümdarı .
    3. Mes‘ûd b. Muhammed Tapar (1134-1152) Irak Selçuklu hükümdarı.
    4. Muhammed b. Mahmûd (1153-1159) Irak Selçuklu hükümdarı.
    5. Arslanşah b. Tuğrul (1160-1177) Irak Selçuklu hükümdarı.
    6. Tuğrul II (1177-1194) Irak Selçuklu Devleti’nin son hükümdarı.
  2. Zengîler (1127-1233)
    1. Zengî Sultanı İmâdüddin Zengi (1127-1146)
  3. Karahıtaylar (1130-1211) Doğu ve Batı Türkistan’ın büyük bir kısmında hüküm süren Moğol devleti.
  4. ℘Ferîdüddin Attâr (1145-1221)
  5. ℘Fahreddin er-Râzî (1150-1210)
  6. ℘Sühreverdî, Maktûl (1154-1191)
  7. ℘İbnü’l-Arabî, Muhyiddin (1165-1240) Tasavvuf ve İslâm düşünce tarihinde büyük etkileri bulunan sûfî müellif.
  8. Eyyûbîler (1171-1348)
    1. Eyyûbî Sultanı Selâhaddin Eyyûbî (1171-1193)
      1. ⊗Hittîn Savaşı (583/1187) Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin Haçlılar’ı bozguna uğrattığı ünlü meydan savaşı.

1200-1300

  1. Trabzon İmparatorluğu ya da Tzaniti (Lazistan) Krallığı (1204-1461)
  2. ℘Necmeddîn el-Kâtibî (1204-1277) İbn Sînâcı filozof ve mantıkçı.
  3. ℘Mevlânâ (1207-1273)
  4. Altın Orda Hanlığı (1241-1502) yılları arasında Deştikıpçak’ta hüküm süren bir Türk-Moğol devleti.
    1. Altın Orda Hanı Batu Han (1227-1256) Altın Orda Hanlığı’nın kurucusu ve ilk hükümdarı
    2. Altın Orda Hanı Berke Han (1256-1266) 
  5. ℘Dede Garkın (13.yy)
  6. Babaîlik (1240) Anadolu Selçukluları devrinde, Orta ve Güneydoğu Anadolu’da Baba İlyas’a bağlı Türkmenler’in isyanı dolayısıyla ortaya çıkan ve gayri Sünnî bir istikamette gelişen dinî-tasavvufî hareket.
  7. ℘Baba İshak (1240 yılında Anadolu Selçuklu Devleti’ne karşı hazırlanan ve “Babaî isyanı” diye bilinen büyük Türkmen ayaklanmasında Baba İlyas adına harekâtı yöneten Türkmen şeyhi.)
  8. ℘Pachymeres, Georgios (1242-..) Osmanlılar hakkında bilgi veren ilk Bizans tarihçisi.
  9. ℘Ebherî, Esîrüddin (….-1265) Filozof, astronom ve matematikçi.
  10. Memlükler (1250-1517)
    1. Memlük Sultanı Şeyh el-Mahmûdî (1412-1421)
    2. Memlük sultanı Kansu Gavri (1501-1516)
      1. ⊗Mercidabık Savaşı (24 Ağustos 1516) Osmanlı Devleti-Memlük Devleti
    3. Tomanbay (1516-1517) Son Mısır Memlük sultanı.
      1. ⊗Ridaniye Savaşı (1517) Osmanlılar-Memlükler
  11. İlhanlılar (1256-1353)
    1. İlhanlı Hükümdarı Hülagû (1256-1265) İlhanlı Devleti’nin kurucusu ve ilk hükümdarı
    2. Ebû Said Bahadır Han (1317-1335) İlhanlı hükümdarı.
  12. ℘Âşık Paşa (1272-1332) Garib-nâme adlı eseriyle tanınan şair ve mutasavvıf
  13. ℘Geyikli Baba (1275-1350) Rum abdalları zümresine ve Vefâiyye tarikatına mensup bir Türkmen şeyhi.
  14. Kutbuddîn er-Râzî (1293-1365) 14. yüzyılda yaşamış, İbn Sînâcı filozof ve mantıkçı
  15. ℘Baba İlyâs (Ö. 1240) 1240 yılında Anadolu Selçuklu Devleti’ne karşı giriştiği büyük siyasî-içtimaî ayaklanma hareketine adını veren ve Anadolu’da ilk gayri Sünnî cereyanların temelini atan Türkmen şeyhi.
  16. ℘Hacı Bektâş-ı Velî (Ö.1271) Bektaşîlik tarikatının kurucusu olarak kabul edilen Türkmen şeyhi.

1300-1400

  1. Osmanlı İmparatorluğu (1299-1922)
    1. Ertuğrul Gazi (Ö. 1281) Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Bey’in babası
    2. Osman Bey (1302-1324)
      1. ⊗Koyunhisar Savaşı (Bafeus) 1302
    3. Orhan Gazi (1324-1362)
      1. ⊗Pelekanon Muharebesi (Maltepe ya da Eskihisar Savaşı) (10-11 Haziran 1329)
    4. I. Murad (1362-1389)
    5. I. Bayezid (Yıldırım) (1389-1403)
      1. ⊗Niğbolu Şavaşı (1396)
      2. ⊗Ankara Muharebesi (1402)
    6. Osmanlı İmparatorluğu Fetret Devri (1402-1413)
    7. I. Mehmed (1413-1421)
    8. II. Murad (1421-1444)
    9. II. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed) (1444-1446)
    10. II. Murad (1446-1451)
    11.  II. Mehmed Fatih Sultan Mehmed (1451-1481)
      1. ⊗Otlukbeli Savaşı (1473)
    12. II. Bayezid (1481-1512)
    13. I. Selim (Yavuz) (1512-1520)
      1. ⊗Mercidabık Savaşı (24 Ağustos 1516)
      2. ⊗Ridaniye Savaşı (1517) Osmanlılar-Memlükler
    14. I. Süleyman (Kanunî) (1520-1566)
    15. II. Selim (1566-1574)
    16. III. Murad (1574-1595)
    17. III. Mehmed (1595-1603)
    18. I. Ahmed (1603-1617)
      1. Zitvatorok Antlaşması (1606) Osmanlılar’la Habsburglar arasında yapılan antlaşma.
    19. I. Mustafa (1622-1623)
    20. II. Osman (Genç) (1618-1622)
    21. I. Mustafa (1622-1623)
    22. IV. Murad (1623-1640)
      1. ℘Itrî (1640-1712) Büyük Türk Bestekârı, Hattat, Şâir
    23. İbrahim (1640-1648)
    24. IV. Mehmed (1648-1687)
      1. ⊗Saint Gotthard Muharebesi (1 Ağustos 1664) Osmanlı ve Habsburg orduları arasında yapılan meydan savaşı.
      2. Bucaş Antlaşması (18 Ekim 1672) Osmanlı Devleti ile Lehistan arasında yapılan antlaşma.
    25. II. Süleyman (1687-1691)
    26. II. Ahmed (1691-1695)
    27. II. Mustafa (1695-1703)
      1. Karlofça Antlaşması (26 Ocak 1699) Osmanlı ile Kutsal Roma Cermen, Avusturya, Venedik, Lehistan arasında.
    28. III. Ahmed (1703-1730)
      1. ⊗Prut Savaşı (1710-1711) Rusya Çarlığı ile Osmanlı Devleti arasında yapılmış bir savaştır.
      2. Prut Antlaşması (1711) Osmanlılar ile Ruslar arasında Prut nehri kenarında yapılan savaştan sonra imzalanan antlaşma.
    29. I. Mahmud (1730-1754)
    30. III. Osman (1754-1757)
    31. III. Mustafa (1757-1774)
      1. Çeşme Vak’ası (1770) Akdeniz’de faaliyet gösteren Rus donanmasının Çeşme Limanı önlerinde Osmanlı donanmasını yaktığı deniz savaşı.
    32. I. Abdulhamid (1774-1789)
      1. Küçük Kaynarca Barış Antlaşması (26 Temmuz 1774) Osmanlı Devleti ile Rusya arasında.
    33. III. Selim (1789-1807)
      1. Ziştovi Antlaşması (4 Ağustos 1791) 1787’de başlayan Osmanlı-Rus-Avusturya savaşı sonunda Avusturya ile yapılan barış antlaşması.
      2. Nizâm-ı Cedîd (1792-1807) III. Selim zamanında yenilenme ve yeniden yapılanma dönemi.
    34. IV. Mustafa (1807-1808)
    35. II. Mahmud (1808-1839)
      1. Vak’a-i Hayriyye (17 Haziran 1826) Yeniçeri Ocağı’nın ilgasını ifade eden tabir.
      2. Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye (1826) Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması üzerine onun yerine kurulan yeni askerî teşkilâta verilen ad.
      3. Edirne Antlaşması (14 Eylül 1829) 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşı sonunda imzalanan antlaşma.
      4. Jön Türkler
      5. Takvîm-i Vekāyi (1 Kasım 1831) Osmanlı Devleti’nin ilk resmî gazetesi.
      6. Baltalimanı Muahedesi (16 Ağustos 1838)
      7. ⊗Nizip Savaşı (29 Haziran 1839) Osmanlı Devleti ile Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında.
    36. Abdülmecid (1839-1861)
      1. Tanzimat Fermanı (3 Kasım 1839) Gülhane Hatttt-ı Hümayunu
      2. Londra Antlaşması (15 Temmuz 1840) Mısır meselesi dolayısıyla Osmanlı Devleti ile İngiltere, Avusturya, Prusya ve Rusya arasında mukavelenâme.
      3. ⊗Kırım Savaşı (4 Ekim1853-30 Mart 1856) Osmanlı-Rus savaşıdır.
      4. Islahat Fermanı (18 Şubat 1856) Gayri müslimlere yeni haklar tanıyan hatt-ı hümâyun.
      5. Paris Antlaşması (30 Mart 1856) Kırım savaşını sona erdiren antlaşma.
    37. Sultan Abdülaziz (25 Haziran 1861-1876)
      1. Yeni Osmanlılar Cemiyeti (1865-1876)
    38. V. Murad (….- 30 Ağustos 1876)
    39. II. Abdulhamid (31 Ağustos 1876-1909)
      1. Kānûn-ı Esâsî (Osmanlı Devleti Anayasası) (1876)
      2. I. Meşrutiyet (23 Aralık 1876-13 Şubat 1878)
      3. ⊗Doksanüç Harbi (1877-1878) Osmanlı-Rus savaşı.
      4. I. Meclis-i Meb’ûsan (23 Aralık 1876)
      5. Ayastefanos Antlaşması (3 Mart 1878) Osmanlı Devleti ile Rusya arasında Ayastefanos’ta (Yeşilköy) yapılan antlaşma.
      6. Çırağan Vak’ası (20 Mayıs 1878) Sarayı’nda göz hapsinde tutulan V. Murad’ı kaçırma teşebbüsü.
      7. İttihat ve Terakkî Cemiyeti (1889-1902)
      8. II. Meşrutiyet (23 Temmuz 1908-1922)
      9. Otuzbir Mart Vakası (13 Nisan 1909) II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan askerî isyan.
      10. Hareket Ordusu Otuzbir Mart Vak‘ası’nı bastırmak üzere Selânik’ten İstanbul’a gelen ordu.
    40. V. Mehmed (Sultan Reşad) (1909-1918)
      1. ⊗Trablusgarp Savaşı (1911-1912) İtalya’nın saldırısına uğrayan Kuzey Afrika’daki Osmanlı topraklarının kaybına yol açan savaş 
      2. 18 Ekim 1912 Osmanlı İtalya Uşi Barış Andlaşması
      3. ⊗Balkan Savaşı (8 Ekim 1912-29 Eylül 1913) Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasında iki safhada yapılan savaş 
      4. 1912-1913 Osmanlı Trablusgarp ve Balkan Harbi Andlaşmaları
      5. 1913 Osmanlı Yunanistan Barış Andlaşması
      6. 1913 Osmanlı Bulgaristan Barış Andlaşması
      7. Bâbıâli Baskını (23 Ocak 1913) Balkan Harbi sırasında İttihatçılar tarafından gerçekleştirilen kanlı hükümet darbesi
      8. I. Dünya Savaşı (1914-1918)
      9. ⊗Çanakkale Muharebeleri (3 Kasım 1914-9 Ocak 1916)
      10. Tehcir (1915) Bilhassa Ermeniler’in sevk ve iskânını ifade eden terim.
      11. ⊗Kûtül‘amâre Zaferi (29 Nisan 1916) Osmanlı-İngiliz Savaşı
    41. VI. Mehmed (Vahdettin) (1918-1922)
      1. Mondros Mütarekesi (30 Ekim 1918)
      2. ⊗Millî Mücadele (30 Ekim 1918-24 Temmuz 1923)
      3. Teceddüt Fırkası (5 Kasım 1918-5 Mayıs 1919) İttihat ve Terakki Fırkası’nın kendisini feshederek kurduğu partidir.
      4. Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920)
  2. ℘Ahmedî (1335-1413) İlk İskendernâme yazarı ve divan şâiri
  3. ℘Yahşi Fakih (ö. 1413’ten sonra) Bilinen ilk Osmanlı tarihi yazarı.
  4. ℘İbn Haldûn (1332-1406) Tarihçi, sosyolog,filozof, siyaset ve devlet adamı.
  5. Akkoyunlular (1340-1514) Doğu Anadolu, Azerbaycan ve Irak’ta hüküm süren Türkmen hânedanı .
    1. Uzun Hasan (1452-1478) Akkoyunlu hükümdarı .
      1. ⊗Otlukbeli Savaşı (1473)
  6. Celâyirliler (1340-1431) İran’ın batısı ile Kuzey Irak’ta hüküm süren Moğol hânedanı.
    1. Hasan-ı Büzürg (1340-1356) Celâyirliler’in kurucusu ve ilk hükümdarı. 
    2. Ahmed Celâyir (1382-1410) Celâyirliler Devleti hükümdarı.
  7. Sırp İmparatorluğu (1346-1371)
  8. Karakoyunlular (1351-1469) Doğu Anadolu, Azerbaycan, İran ve Irak’ta hüküm süren Türkmen hânedanı.
  9. Timurlular (1370-1507) Orta Asya ve İran’da hüküm süren İslâm hânedanı .
    1. Timur (1370-1405) Timurlu hânedanının kurucusu ve ilk hükümdarı.
      1. ⊗Ankara Muharebesi (1402) Osmanlılar ve Timurlular arasında yapılan muharebe
    2. Timurlu hükümdarı Uluğ Bey (1447-1449) Matematikçi ve astronomi âlimi,
  10. ℘Yazıcıoğlu Ali (1380-1470) Târîh-i Âl-i Selçûk adlı eseriyle tanınan Osmanlı müellifi.
  11. ℘BAYATÎ Hasan b. Mahmûd, Câm-ı Cem-âyîn adlı eserle tanınan XV. yüzyıl Osmanlı tarihçisi.

1400-1500

  1. ℘Âşıkpaşazâde (1400-1502) Bilinen ilk Osmanlı tarihlerinden olan Âşık Paşazâde Tarihi’nin yazarı
  2. ℘Ali Kuşçu (1400-1474) Kelamcı, matematikçi, astronom, dilci, müderris
  3. ℘Tursun Bey (Dursun Bey) (1426-..) Târîh-i Ebü’l-Feth adlı eseriyle tanınan Osmanlı tarihçisi.
  4. ℘Kadızâde-i Rûmî (1440) İslam dünyasında riyaziyat alanının en çok okunan ismi, matematikçi, astronom
  5. Pîrî Reis (1470-1553) Kitâb-ı Bahriyye müellifi, ünlü Osmanlı haritacı ve denizcisi.
  6. ℘Karamânî Mehmed Paşa (…-1481) Osmanlı vezîriâzamı ve tarihçisi.
  7. ℘Firdevsî, Uzun (1453-…) II. Bayezid adına yazdığı Süleymannâme adlı eseriyle tanınan Osmanlı müellifi.
  8. ℘Kemalpaşazâde (1469-1534) Osmanlı şeyhülislamı ve tarihçi
  9. ℘Oruç Beğ (…- 1503 den sonra) Osmanlı Tarihçisi
  10. ℘Neşrî (….-1520) Osmanlı tarihçisi.
  11. ℘İdrîs-i Bitlisî (ö.1520) Heşt Bihişt adlı eseriyle tanınan müellif, şair, tarihçi, hattat ve siyaset adamı.
  12. ℘Sûzî Çelebi (ö. 931/1524) Gazavatnâme’siyle tanınan Osmanlı şairi.
  13. ℘Nikolas Kopernik (1473 – 1543)
  14. ℘Matrakçı Nasuh (1480-1564) Matematikçi, tarihçi, hat, resim ve minyatür sanatçısı, matrakçı
  15. ℘Taşköprizâde Ahmed Efendi (Taşköprülü) (1495-1561) Osmanlı alimi, tarihçi, ansiklopedist ve müderris.

1500-1600

  1. Safevîler ve Safavî Devleti (1502-1732)
    1. Şeyh Safiyyüddin Erdebîlî (1252-1334) Safeviyye tarikatının kurucusu
    2. Sadreddîn-i Erdebîlî (…-1392) Safevî Şeyhi
    3. İbrahim (1429-1447) Safevî Şeyhi
    4. Cüneyd-î Safevî (…-1460) Safevî Şeyhi
  2. ℘Hadîdî (ö. 937/1530-31’den sonra) Osmanlı tarihçisi, şair.
  3. ℘Balım Sultan (1473-1516) XVI. yüzyılda Bektaşîliği yeni baştan düzenleyip bilinen hüviyetine kavuşturan mutasavvıf.
  4. ℘Ebüssuûd (1490-1574) Osmanlı Şeyhülislamı, Meşhur Hanefi fakihi
  5. ℘Kınalızâde (1510-1572)  Osmanlı âlimi, devlet adamı ve şair.
  6. ℘Muslihiddin Lârî (1510-1572) Hâşiye ve risâleleriyle tanınan âlim.
  7. ℘Muhyiddin Mehmed Şah (…-1550) Osmanlı âlimi ve tarihçisi.
  8. Bâbürlüler (1526-1858) Hindistan’da hüküm süren bir Türk devleti.
    1. Ekber Şah (1556-1605) Bâbürlü hükümdarı
    2. Bâbürlü Hükümdarı Cihangîr (1605-1627)
  9. ℘Mehmed Çelebi, Ramazanzâde (ö. 979/1571) Osmanlı devlet adamı ve tarihçisi.
  10. ℘Mehmed Zaîm (1532-1578’den sonra) Osmanlı tarihçisi.
  11. ℘Hoca Sâdeddîn Efendi (1536-1599) Osmanlı şeyhülislâmı ve tarihçisi.
  12. ℘Gelibolulu Mustafa Âlî (1541-1600) Tarihçi, şair, çok yönlü ve zengin sayıda eser vermiş Osmanlı müellifi.
  13. ℘Feridun Ahmed Bey (ö. 991/1583) Münşeâtü’s-selâtîn adlı eseriyle tanınan Osmanlı devlet adamı.
  14. Rusya Çarlığı (1547–1721)
    1. Korkunç İvan (IV. İvan) (16.01.1547–28.03.1584) Rus Çarı  
    2. I. Fyodor (Teodor) İvanoviç (1584-1598) Rus Çarı
    3. Boris Fyodoroviç Godunov (1598-1605) Rus Çarı  
    4. I. Petro veya Büyük Petro (1682-1721) Rusya Çarı
  15. ℘Taşköprizâde Kemâleddin Efendi (1553-1621) Osmanlı âlimi.
  16. ℘İmâm-ı Rabbânî (1564-1624)
  17. ℘Galileo Galilei (15 Şubat 1564-8 Ocak 1642), İtalyan astronom, fizikçi, mühendis, filozof ve matematikçi.
    1. Galileo’nun İki Büyük Dünya Sistemi Hakkındaki
      Diyalogları
  18. Lehistan-Litvanya Birliği (1569-1795)
    1. ⊗Lehistan-Rusya Savaşı (1605-1618)
    2. Bucaş Antlaşması (18 Ekim 1672) Osmanlı Devleti ile Lehistan arasında yapılan antlaşma.
    3. Karlofça Antlaşması (26 Ocak 1699) Osmanlı ile Kutsal Roma Cermen, Avusturya, Venedik, Lehistan arasında.
  19. Cenâbî Mustafa Efendi (ö. 999/1590) el-‘Aylemü’z-zâḫir adlı eseriyle meşhur olan Osmanlı tarihçisi.
  20. Kadızâdeliler (1570-1685) XVII. yüzyılda Osmanlılar’da dinî ve içtimaî hareket başlatan vâizler zümresi ve bu harekete verilen ad.

1600-1700

  1. ℘Kâtip Çelebi (1609-1657)
  2. ℘Müneccimbaşı, Ahmed Dede (1631-1702) Osmanlı âlimi, müneccim, mutasavvıf ve tarihçi.
  3. Koçi Bey IV. Murad ve Sultan İbrâhim’e devlet idaresinde yol göstermek üzere kaleme aldığı risâlelerle ün salmış Osmanlı müellif ve mütefekkiri.

1700-1800

  1. ℘İbrahim Hakkı Erzurûmî (1703-1780) âlim, sûfî ve şair.
  2. Büyük Britanya Krallığı(1707) Avrupa’nın kuzeybatısında bir ada devleti.
    1. ⊗Kûtül‘amâre Zaferi (29 Nisan 1916) Osmanlı-İngiliz Savaşı
  3. Rus İmparatorluğu (1721–1917)
    1. Rusya Çarı I. Petro veya Büyük Petro (1721-1725)
    2. Rusya Çariçesi I. Katerina (1725-1727)
    3. Rus İmparatoru I. Nikolay (1825-1855)
      1. ⊗Kırım Savaşı (4 Ekim1853-30 Mart 1856) Osmanlı-Rus savaşıdır.
    4. Rus İmparatoru II. Aleksandr (1855-1881)
      1. ⊗Doksanüç Harbi (1877-1878) Osmanlı-Rus savaşı.
  4. Afşarlar (1736-1795
    1. Afşar Şahı Nâdir Şah (1736-1747)
  5. Zend Hanedanı (1750-1794)
  6. Kavalalı Mehmed Ali Paşa Hanedanı (1769-1849) Mısır valisi ve kendi adıyla anılan hânedanın kurucusu.
    1. ⊗Nizip Savaşı (29 Haziran 1839) Osmanlı Devleti ile Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında.
  7. Amerika Birleşik Devletleri (1776) Kuzey Amerika’da elli eyaletten oluşan birleşik devlet.
    1. Truman Doktrini (1947) Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Harry Truman tarafından Sovyet tehdidine karşı hazırlanmış plandır.
    2. Marshall Planı (1948-1951) II. Dünya Savaşı sonrasında ABD kaynaklı, antikomünist hedefleri olan bir ekonomik yardım paketidir.
  8. Kaçar Hanedanı (1785-1925) İran’da Kaçar Devleti’ni kuran Türkmen boyu
    1. Ağa Muhammed Şah (1786-1797) İran’da Kaçar Devleti’nin kurucusu .
    2. Feth Ali Şah (1797-1834) Kaçar hükümdarı
    3. Muhammed Şah (1834-1848) Kaçar hükümdarı.
    4. Nâsırüddin Şah (1848-1896) Kaçar hükümdarı.
    5. Muzafferüddin Şah (1896-1907) Kaçar hükümdarı.
    6. Muhammed Ali Şah (1907-1909) Kaçar hükümdarı .
    7. Kāânî Şîrazî (1808-1854) İran’da Kaçar hânedanı döneminin en ünlü şairi.

1800-1900

  1. Alman Konfederasyonu (1815–1866)
  2. Yunanistan (1829)
    1. ⊗Balkan Savaşı (8 Ekim 1912-29 Eylül 1913) Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasında iki safhada yapılan savaş
    2. 1913 Osmanlı Yunanistan Barış Andlaşması
    3. 1930 Türk Yunan Dostluk, Tarafsızlık, Uzlaştırma ve Hakemlik Andlaşması
  3. İtalya (17 Mart 1861)
    1. ⊗Trablusgarp Savaşı (1911-1912) İtalya’nın saldırısına uğrayan Kuzey Afrika’daki Osmanlı topraklarının kaybına yol açan savaş
    2. 18 Ekim 1912 Osmanlı İtalya Uşi Barış Andlaşması
  4. ℘Fatma Aliye Hanım (1862-1936) Filozof, İlk Türk kadın romancı.
  5. ℘Said Halim Paşa (1864-1921) Osmanlı devlet adamı ve düşünür
  6. ℘Filibeli Ahmed Hilmi (1865-1914) Son dönem Osmanlı fikir adamı
  7. Ahmet Avni Konuk (1868-1938) Mutasavvıf, mûsikişinas ve bestekâr.
  8. Alman İmparatorluğu (18 Ocak 1871-1918)
  9. ℘GIESE, Wilhelm Friedrich Carl (1870-1944) Alman Türkologu ve Osmanlı tarihçisi.
  10. ℘Mehmed Akif Ersoy (1873-1936) Şair, düşünce ve mücadele adamı
  11. ℘Babanzâde Ahmed Naim (1873-1934) Ahlak-ı İslamiyenin Esasları’nın müellifi.
  12. ℘Elmalılı M. Hamdi Yazır (1878-1942) Müfessir, İslam âlimi ve düşünür
  13. Sırbistan 1878
    1. ⊗Balkan Savaşı (8 Ekim 1912-29 Eylül 1913) Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasında iki safhada yapılan savaş

1900-2000

  1. ℘Reşit Rahmeti Arat (1900-1964) Türk dili ve lehçeleri âlimi.
  2. ℘Frithjof Schuon (1907-1998) metafizikçi, ressam, şair, yazar ve tasavvuf önderi.
  3. Bulgaristan (5 Ekim 1908)
    1. ⊗Balkan Savaşı (8 Ekim 1912-29 Eylül 1913) Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasında iki safhada yapılan savaş
    2. 1913 Osmanlı Bulgaristan Barış Andlaşması
  4. Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti (1917-1922)
  5. Alman Weimar Cumhuriyeti (1918–1933)
  6. Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti (23 Nisan 1920-16 Nisan 1923)
    1. Mustafa Kemal Atatürk (1920-1923) Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükumeti Başkanı 
    2. Atatürk (3 Mayıs 1920-24 Ocak 1921) Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Başbakanı
      1. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (Anayasa) (21 Ocak 1921)
    3. Fevzi Çakmak (24 Ocak 1921-19 Mayıs 1921) Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Başbakanı
    4. Fevzi Çakmak (19 Mayıs 1921-9 Temmuz 1922) Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Başbakanı
      1. 1921 Türk Fransız İtilafnamesi
    5. Rauf Orbay 12 Temmuz 1922- 4 Ağustos 1923) Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükumeti Başbakanları
      1. Mudanya Mütarekesi (11 Ekim 1922) İstiklâl Harbi’ni sona erdiren ateşkes antlaşması
      2. Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)
    6. Fethi Okyar 14 Ağustos 1923-27 Ekim 1923) Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükumeti Başbakanı
  7. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (1922-1991)
  8. Türkiye Cumhuriyeti (29 Ekim 1923)
    1. Mustafa Kemal Atatürk (1923-1938) 1. Cumhurbaşkanı
      1. Mustafa İsmet İnönü (30 Ekim 1923-22 Kasım 1924)  1. Başbakan.
        1. Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923)
      2. Mustafa İsmet İnönü (3 Mart 1925-1 Kasım 1937) Başbakan.
        1. 1930 Türk Yunan Dostluk, Tarafsızlık, Uzlaştırma ve Hakemlik Andlaşması
        2. Montrö Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936) Boğazlar’ın statüsünü düzenleyen ve Türkiye’nin egemenlik haklarını yeniden tanıyan antlaşma.
      3. Mustafa İsmet İnönü (10 Kasım 1938-8 Mayıs 1972) Başbakan.
    2. Mustafa İsmet İnönü (11 Kasım 1938-22 Mayıs 1950) 2. Cumhurbaşkanı.
      1. Mehmet Şemsettin Günaltay (16 Ocak 1949-22 Mayıs 1950) Başbakan.
    3. Celâl Bayar (22 Mayıs 1950-27 Mayıs 1960) 3. Cumhurbaşkanı.
      1. Adnan Menderes (22 Mayıs 1950-27 Mayıs 1960) Başbakan.
    4. Darbe Cemal Gürsel (27 Mayıs 1960-26 Ekim 1961) Devlet Başkanı.
      1. Cemal Gürsel (30 Mayıs 1960-7 Ekim 1961) Başbakan.
    5. Cemal Gürsel 26 Ekim 1961-28 Mart 1966) 4. Cumhurbaşkanı.
      1. Mustafa İsmet İnönü (20 Kasım 1961-20 Şubat 1965) Başbakan.
      2. Süleyman Sami Demirel (27 Ekim 1965-16 Mart 1971) Başbakan.
    6. Cevdet Sunay (28 Mart 1966-28 Mart 1973) 5. Cumhurbaşkanı.
      1. Süleyman Sami Demirel (27 Ekim 1965-16 Mart 1971) Başbakan.
    7. Fahri Sabit Korutürk (6 Nisan 1973-6 Nisan 1980) 6. Cumhurbaşkanı.
      1. Mustafa Bülent Ecevit (26 Ocak 1974-17 Kasım 1974) Başbakan.
      2. Süleyman Sami Demirel (31 Mart 1975-21 Haziran 1977) Başbakan.
      3. Mustafa Bülent Ecevit (21 Haziran 1977-21 Temmuz 1977) Başbakan.
      4. Süleyman Sami Demirel (21 Temmuz 1977-5 Ocak 1978) Başbakan.
      5. Mustafa Bülent Ecevit (5 Ocak 1978-12 Kasım 1979) Başbakan.
      6. Süleyman Sami Demirel (12 Kasım 1979-12 Eylül 1980) Başbakan.
    8. Darbe Ahmet Kenan Evren (12 Eylül 1980-9 Kasım 1982) Devlet Başkanı.
    9. Ahmet Kenan Evren (9 Kasım 1982-9 Kasım 1989) 7. Cumhurbaşkanı.
      1. Turgut Özal (13 Aralık 1983-9 Kasım 1989) Başbakan.
    10. Turgut Özal (9 Kasım 1989-17 Nisan 1993) 8. Cumhurbaşkanı.
      1. Süleyman Sami Demirel (20 Kasım 1991-16 Mayıs 1993) Başbakan.
    11. Süleyman Sami Demirel (16 Mayıs 1993-16 Mayıs 2000) 9. Cumhurbaşkanı.
      1. Necmettin Erbakan (28 Haziran 1996-30 haziran 1997) Başbakan.
      2. Mustafa Bülent Ecevit (11 Ocak 1999-18 Kasım 2002) Başbakan.
  9. ℘İsmail Râcî Fârukî (1921-1986) Filozof
  10. Alman-Üçüncü İmparatorluk (1933–1945)
  11. Pehlevi Hanedanı (1925-1979)
  12. ℘Seyyid Hüseyin Nasr (1933) İranlı düşünür, Gelenekselçi okulun önde gelen temsilcilerinden
  13. ℘Ali Şeriati (1933-1977) İranlı düşünür, sosyolog ve siyasi aktivist
  14. ℘Sezai Karakoç (1933) Şair, çağdaş İslam düşüncesi temsilcisi
  15. ℘Hasan Hanefî (1935) İlahiyatçı, Felsefeci
  16. ℘Câbirî (1936-2010) Çağdaş Arap-İslam dünyasının mütefekkiri ve müfessiri
  17. ℘Raşid Gannuşi (D:1941) Tunus En-Nahda hareketi lideri
  18. ℘Nasr Ebû Zeyd (1943 – 2010) Düşünür ve akademisyen.
  19. ℘Abdulkerim Suruş (D:1945) Filozof
  20. Mısır (Birleşik Krallık’tan bağımsızlık 28 Şubat 1922) Büyük bir kesimi Afrika’da, küçük bir kesimi (Sînâ yarımadası) Asya’da yer alan ülke.
  21. Lübnan (22 Kasım 1943) Akdeniz’e kıyısı olan ülke.
  22. İsrail (1948) Akdeniz’in güneydoğu kıyısında bir devlet.
  23. Libya (Birleşik Krallık ve Fransa’dan kurtulması 24 Aralık 1951) Kuzey Afrika’da bir ülke.
  24. Tunus (Fransa’dan bağımsızlık 20 Mart 1956) Kuzey Afrika’da ülke.
  25. Fas (İspanya’dan Bağımsızlık 7 Nisan 1956) frika’nın kuzeybatısında İslâm ülkesi.
  26. Cezayir (Fransa’dan Bağımsızlık 5 Temmuz 1962) Kuzey Afrika’da müslüman ülke.