Mitanniler (MÖ 1500-1300)

Mitanniler (MÖ 1500-1300)

6 Eylül 2018 0 Yazar: admin

Mitanniler
Hurriler, II. binin ilk yarısında, kısa yaşamlı kurdukları küçük beylikler dışında, ancak II. binin ortalarına doğru Hint-Avrupalı boyların idaresinde kurulan ve halkının büyük çoğunluğunu Hurrilerin oluşturduğu, Mitanni devleti ile bir yüzyıl süresince, Yakın Doğunun Mısır’dan sonra gelen ikinci büyük siyasal gücü olmuştur.
Mitanni devletinin kralları Hint-Ari kökenli idiler. Öyle anlaşılıyor ki Hindistan’a giden Hint- Arilerden bazı boylar Kafkaslardan, ya da İran yaylasından, Güneydoğu Anadolu’ya gelmişler ve burada yerli halk olan Hurrilerle kaynaşmışlar, yani Orta Anadolu’da Hititlerin, Hattilerle kurdukları sistem gibi bir karma topluluk meydana getirmişlerdir. Yine Orta Anadolu’da olduğu gibi yerli halk dışarıdan gelen yabancılardan daha yüksek bir uygarlık düzeyinde idi. Ancak yeni gelenler genç ve savaşçı bir halktı ve öyle anlaşılıyor ki, Marianni adını taşıyan bu soylu kişiler (aristokrat sınıf) sahip oldukları at koşulu hafif savaş arabaları ve at yetiştirmek konusundaki bilgi ve tecrübeleri ile zapt ettikleri ülkede üstünlük sağlamışlardır. Nitekim Boğazköyde bulunan ve Hititçe yazılmış dört tablette, atların yetiştirilmesi, terbiye edilmesi ve yabancı bir iklime alıştırılması konusunu ele alan eserin aslı, kikkuli adlı bir Mitannili tarafından yazılmıştır. Aslı ele geçmemiş olan söz konusu eserin Hititçe çevirisinde teknik terimler ve sayılar Sanskritçe verilmiştir. Ancak Kammenhuber, Hint-Ari katkısının abartılmaması gerektiği kanasındadır. Ve bu konuda yoğun yayın yapmıştır 144. Kammenhuber, “ Mitanni-Hurrilere 1450–1350 yıllarında küçük bir arî yüksek tabaka egemen olmuştur, ne var ki bunlarda Hurrileşmiş bir görünüm göstermektedir” yargısına varmaktadır.

Kendilerine Maiteni, Asur vesikalarının ise Hanigalbat ve Hititlerin Mitanni ve Hurri dedikleri bu devlet hakkında, bir taraftan Kerkük civarındaki Nuzi de keşfedilen bir Hurri ailesinin özel arşivi sayesinde, diğer taraftan Hataydaki Alalahta bulunan çivi yazılı Akkadca vesikalarla bilgi elde edilebilmektedir. Mitanni; ortasında Habur kollarının meydana getirdiği üçgen olmak üzere, Fırat kavsi ve Diclenin üst kesimleri arasında yer almakta ve toprakları Urfa, Mardin, Diyarbakır ve Siirt illerini kapsamakta, kuzeyinde Elazığ ilindeki İšuwa ve Alše ile komşuydu 146.
Mitanni krallığının başlangıç evreleri hala tam olarak bilinmemektedir. Ancak Fırat’ın batısındaki Hurrilere karşı yapılan Hitit seferinin ardından kısa bir süre sonra, yani M.Ö. 16. yüzyılın ikinci yarısına denk düşen bir zamanda, büyük bir yöresel güç olarak ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. https://media.turuz.com/Turkologi/Tarix/2011/334-Hurri-Mitanni_Devleti_(Tuncer_Balkaya)_(Ankara-2009).pdf