Nasr Ebû Zeyd (1943 – 2010) Düşünür ve akademisyen.

Nasr Ebû Zeyd (1943 – 2010) Düşünür ve akademisyen.

10 Haziran 2019 0 Yazar: admin

Hayatı

Mısırlı düşünür ve akademisyen. 1943 yılında Mısır’ın Tanta vilayetine bağlı Kuhâfe köyünde dünyaya gelir. Sekiz yaşında hafızlığını tamamlar. 1957 yılında Tanta Ubeydiyye Medresesi ve Tevfîkiyye ortakolu; 1960 yılında Sanat Lisesi Telsiz Bölümünü bitirir. 1960–1972 yılları arasında Kahire Uluslararası Komünikasyon Teşkilatı’nda elektronik teknisyeni olarak görev yapar. 1972 yılında da Kahire Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirir ve aynı yıl mezun olduğu fakülteye asistan olarak atanır. 1976’da mastır, 1981’de doktora çalışmalarını tamamlar. 1987’de Doçent, 1995’de Profesör olur. 1978-79 yılları arasında Pennsylvania Üniversitesinde araştırmalarda bulunur. 1982 yılında Abdülaziz el-Ehvani insan bilimleri ödülüne layık görülür. 1985-89 yılları arasında Japonya’nın Osaka Üniversitesinde misafir öğretim üyesi olarak dersler verir. 1993’de Tunus Devlet başkanı tarafından yararlılık nişanı ile ödüllendirilir. 1995 yılında küfürle itham edilip hakkında mürted hükmü verilmesinin ardından Hollanda’ya yerleşir ve söz konusu tarihten itibaren yaklaşık olarak ölümüne kadar Leiden Üniversitesinde misafir öğretim üyesi olarak görev yapar. 2010 yılında nedeni teşhis edilemeyen bir hastalık sonucu Kahire’de vefat eder.

Öğretisi

Ebû Zeyd düşüncesine genel olarak bakıldığında, içerisinde farklı alanlar barındırmakla birlikte, fikirleri üç ana eksende toparlanabilir: I) Kur’an araştırmaları ekseninde oluşan düşünce geleneğinin ilmi/bilimsel bir temelde incelemesi ve bu geleneğin tarihsel bağlamına yerleştirilmesi II) Dini metinlerin anlamıyla ilgili ilmi/bilimsel bilincin güçlendirilmesi III) Siyasal İslam söyleminin eleştirisi (http://alawan.org/8004-نصر-حامد-أبو-زيد-.html).

Ebu Zeyd ilk merkezi hususa bağlı olarak İslami düşüncede yorumcu-metin ilişkisi, yorumcu ve metnin olguyla ilişkisi ve metin kavramını inceler. Metin-yorumcu ilişkisinde taraflardan birini göz ardı etmeyecek bir inceleme peşinde koşmaya çalışarak bu noktada üç çalışma ortaya koyar:

i) el-İtticâhu’l-Aklî fi’t-Tefsîr: Bu eserde Ebû Zeyd Mu’tezile’yi merkeze alarak akla dayalı bir yorum etkinliği olarak yorumcu etkinliğine eğilir. Mu’tezile’nin Kur’an’ı yorumlama faaliyetini ‘mecaz’ ve ‘tevil’ kavramları üzerinden ele almaya çalışır ve bu kavramların, insan aklının ilahi hitapla yeniden iletişim kurmasını sağlayan vasıtalar olarak değerlendirilebileceğini belirtir.yazının devamı

Öne Çıkan Eserleri

  • El-İtticâhu’l-Aklî fi’t-Tefsîr: Dirâse fî Kadiyyeti’l-Mecâz inde’l-Mu’tezile. (Tez-telif; 1976) 3. bs. Beyrut: El-Merkezü’s-Sekâfî el-Arabî, 1996.
  • Felsefetü’t-Te’vîl: Dirase fi Te’vîli’l-Kur’ân inde Muhyiddîn İbn Arabi. (Tez-telif; 1981)  1. bs. Beyrut: Dâru’l-Vahde, 1983.
  • Mefhûmu’n-Nass: Dirâse fî Ulûmi’l-Kur’ân. (Telif; 1990) 1. bs. El-Hey’etü’l-Mısriyyetü’l-Âmme li’l-Kitâb, 1990.
  • İşkâliyyetü’l-Kırâe ve Âliyyâtü’t-Te’vîl. (Telif; 1991) 4. bs. Beyrut: El-Merkezü’s-Sekâfî el-Arabî, 1995.
  • El-İmâmü’ş-Şâfiî ve Te’sîsu Aydûlîciyyeti’l-Vasatiyye. (Telif; 1992) 1. bs. Kahire: Dâr-u Sînâ, 1992.
  • Nakdü’l-Hitâb ed-Dînî Telif 1992 Dâr-u Sînâ, Kahire, 2. Baskı, 1994.
  • En-Nass es-Sulta el-Hakîka Telif 1995 El-Merkezü’s-Sekâfî el-Arabî, Beyrut, 3. Baskı, 1997.
  • Metin Anlayışımız ve Kur’an İlimleri Üzerine Çeviri 2001 Kitâbiyât, (çev: Mehmet Emin Maşalı), Ankara, 2001.