Câbirî (1936-2010)  Çağdaş Arap-İslam dünyasının mütefekkiri ve müfessiri

Câbirî (1936-2010) Çağdaş Arap-İslam dünyasının mütefekkiri ve müfessiri

11 Haziran 2019 0 Yazar: admin

Hayatı

27Aralık1936’da, Fas/Fecîc’de doğmuştur. Ana dili Berberîce olup Arapçayı ilkokulda öğrenmiştir. 1946’da Milli Okula (Medresetü’n-Nahda el-Vataniyye) başlamış, daha sonra Fransız okuluna (L’Ecole) gitmiş ve orada Fransızca öğrenmiştir. 1950-1951’de “et-Tehzîbu’l-Arabiyye” okuluna devam etmiş, burada aldığı eğitimle klasik Arapça metinlere ve Batı kültürüne hâkim olmuştur. Bir süre terzilik de yapmış olan Câbirî, el-Medresetü’l-Muhammediyye lisesini bitirdikten sonra Üniversite okumak üzere 1957’de Şam’a gitmiş 1958’de geri dönüp Rabat Üniversitesi Edebiyat Fakültesine girmiştir. 1950’lerde ülkesinin Fransız sömürüsünden kurtulması için yapılan direniş gösterilerinde aktif rol oynamış, sol görüşlü Union Nationale des Forces Populaires’in (UNFP) aktif bir üyesi olarak görev yapmıştır. UNFP 1973’te kapatılınca, 1975’te “Union Sosyaliste des Forces Popularies”in politik bürosuna üye olmuş ve bu üyeliği 1988’e kadar sürmüştür. 1976 yılında Felsefe bölümünde doktorasını tamamlamış, bir süre öğretmenlik yaptıktan sonra akademisyenliğe geçmiştir. 2002’de Rabat V. Muhammed Üniversitesi’nden Felsefe ve İslam Düşüncesi profesörü olarak emekli olmuştur.

Öğretisi

Câbirî tarihsel süreçte oluşmuş geleneği ve bugünkü durumun yol açtığı olumsuzlukları eleştirmek ve akıl gücüyle başarılabilecek bir modern Arap Rönesansını gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Eserlerinde başlıca şu temalar yer alır: a. İslam’da bilgi sorunu ve Arap-İslam Aklının anlamı b. İslam toplumunun tarihsel evrimi ve entelijensiyanın rolü c. Arap dünyası ve Batı d. Çağdaş Arap düşüncesi ve evrensel fikirler e. Şeriatın uygulanması ve Arap toplumlarının gelecekteki rolü. Câbirî, “Arap aklının bünyesi”nin tam bir yapıbozumu ve eleştirisinin uygulamaya konulabilir bir Arap geleceği inşâ etme yolunda zarurî bir adım olduğunu öne sürer. “Aslî, köklü ve sabit olan değerlerden hareketle bir Arap-İslam kişiliği oluşturmak, mevcut bozuklukların tashihi için kaçınılmazdır” diyen Câbirî bölgenin sorunlarının çözülebilmesi için öncelikle Arap-İslam aklı kavramının geliştirilmesinin önemi üzerinde durdular.yazının devamı

Öne Çıkan Eserleri

  • Fikru İbn Haldun: el-Asabiyye ve’d-Devle. (Telif; 1976) Daru’l-Beyda, Beyrut 1984.
  • et-Turâs ve’l-Hâdâse-Dirâsât ve Münâkâşât. (Telif; 1976) Beyrut: Merkezi Dirâsâti’l-Vahdeti’l-Arabiyye, 1991.
  • Nahnu ve’t-Turâs. Felsefi Mirasımız ve Biz. Tercümesi: Ahmet Sait Aykut. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2003.
  • Tekvinu’l-Aqli’l-Arabî. (Telif; 1984) Arap-İslam Aklının Oluşumu. Tercümesi: İbrahim Akbaba. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2001.
  • Bunyetu’l Aqli’l-Arabî: Dirâsa Tahlîliyya Naqdiyya li-Nuzûmi’l Ma’rifa fî Seqâfeti’l-Arabiyye. (Telif; 1986) Arap-İslam Kültürünün Akıl Yapısı: Arap-İslam Kültüründeki Bilgi Sistemlerinin Eleştirel Bir Analizi. Tercümesi: Burhan Köroğlu, Hasan Hacaklı, Ekrem Demirli. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2001.
  • el-Aklu’s-Siyâsiyyü’l-Arabî. (Telif; 1990). Arap-İslam Siyasal Aklı, Muhammed Âbid el-Câbirî. Tercümesi: Vecdi Akyüz. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2001.
  • Vichet-u Nazar Nahv-u İadet-i Qadaya’l-Fikri’l-Arabiyyi’l-Muasır. (Telif; 1992) Çağdaş Arap/İslam Düşüncesinde Yeniden Yapılanma. Tercümesi: A. İsmail Pala, M. Şirin Çıkar. Ankara: Kitabiyat Yayınları, 2001.
  • Musakkafûn fi’l-Hadarati’l-Arabiyyeti’l-İslamiyye: Mihnetu İbn Hanbel ve Nekbetu İbn Rüşd. (Telif; 1995).
  • Aqlu’l-Ahlakiyyi’l-Arabî: Dirâsa Tahlîliyya Naqdiyya li-Nizami’l Qayyim fî Seqâfeti’l-Arabiyyeh. (Telif; 2001) Arap Ahlakî Aklı. Tercümesi: Muhammed Çelik. İstanbul: Mana Yayınları, 2015.
  • Fehmu’l-Kur’âni’l-hakîm: et-Tefsîru’l-vâdıh hasbe tertîbi’n-nüzul, I-III. (Telif; 2008-2009) Fehmu’l-Kur’an / Siyer Eşliğinde Kur’an’ı Anlamak, I-III. Tercümesi: Muhammed Çoşkun. İstanbul: Mana Yayınları, 2014.