Raşid Gannuşi (D:1941)  Tunus En-Nahda hareketi lideri

Raşid Gannuşi (D:1941) Tunus En-Nahda hareketi lideri

11 Haziran 2019 0 Yazar: admin

Hayatı

Gannuşi 22 Haziran 1941 tarihinde Tunus’un Gabes vilayetine bağlı Hama Bölgesinin Gannuş köyünde çiftçi (hurma) ve mütedeyyin bir ailede dünyaya gelmiştir. Gannuşi ilkokulu bu bölgede tamamlayıp ortaokul için Gabes bölgesine geçmiştir. Bu süreçte bölgede bulunan Kuran Medresesi’nden diploma kazanmıştır. Daha sonra Usul ed-din’de uzmanlaşmak amacıyla başkentte buluna Zeytune Medresesi’ne başlamıştır. Tamamladıktan sonra Kafsa bölgesinde yaklaşık olarak iki sene öğretmenlik yapmıştır. 1964 yılında Kahire Üniversitesi’nde Ziraat okumak için Mısır’a gitmiştir. O dönemler Nasırcı görüşlere sahiptir. Kısa bir süre sonra Tunus’un içindeki bazı karışıklıklar sebebiyle Tunus büyükelçiliği Mısır’da Tunus’lu öğrencilerin bulunmasını yasakladı. Bu baskı sebebiyle Gannuşi kaçak yolla Şam’a (Suriye) gitti. Burada Felsefe bölümünü tamamladı. Bu süreçte Suriye İhvanı (Müslüman Kardeşler) ile tanıştı. Burada okurken 1965 yılında altı aylığına Türkiye, Doğu Avrupa (Bulgaristan, Yugoslavya, Avusturya), Almanya ve Fransa’da bulundu. Gannuşi Türkiye’de o dönem için kimseyi tanımadığını ve Hatay İskenderun’da Arap bir ailenin yanında kaldığını belirtir. Bu se4yahat onun Nasırcı fikirleri eleştirmesine vesile oldu. Fakat bu eleştiriler tam anlamıyla İslami olarak nitelendirilemez. 5-10 Haziran 1967 tarihlerinde İsrail ve Araplar (Mısır, Suriye ve Ürdün) arasında gerçekleşen 6 gün savaşları sonrasında Gannuşi İslami söyleme sahip olmaya başladı. İslami söyleme sahip olmasında Seyyid Kutub, Muhammed Kutub, Ebu’l A’la el-Mevdudi, Muhammed İkbal, Malik b. Nebi, Gazali ve İbn-i Teymiyye’nin kitapları oldukça etkili olmuştur. Suriye’den mezun olduktan sonra lisansüstü eğitimini tamamlamak üzere Sorbonne Üniversitesi’ne (Fransa) gitmiştir. “Alliance Francaise” bursuyla dil eğitimi almıştır. Burada Tebliğ Cemaati ile tanışıp bu harekete dâhil olmuştur. Bu süreçte Kuzey Afrika’dan Fransa’ya göç eden kişilere vaaz vermek suretiyle tebliğ faaliyetlerine başlamıştır.

1960’ların sonlarında ülkeye dönen Raşid Gannuşi, Din İdaresi (Şimdiki Din İşleri Bakanlığı) tarfından kurulan Kur’an-ı Kerim’i Koruma Derneği faaliyetleri altında Abdulfettah Muru ve Salih Kerker ile birlikte ortaöğretimde dini dersler vermeye başladı. Bu dernekte faaliyetlerini süredüren Raşid Gannuşi dahil 40 kişi Mornag nahiyesinde gizli bir kongre düzenler. “Kırklar Toplantısı” olarak da bilinen bu yapılanma Cemaat-ı İslamiyye adını alır. Bu kongrede amaç, faaliyetlerin toplumsal tabana yayılmasıdır.  Bur kongrede “emir” Raşid Gannuşi, yardımcısı ise Ahmide Neyfer ve onun yardımcısı Salih Kerker seçildi. Bu toplantıyla beraber aynı zamanda “Marife” adında bir dergi çıkartılması ve fikirlerin burada yazılmasına karar verildi. 11-13 Temmuz 1979 tarihlerinde düzenlenen toplantıda daha sistemli bir hareket olma girişimindu bulunulmuştur. Bu dönem aynı zamanda “İlerici İslamcılar” diye adlandırılacak olan grubun –ki başında Ahmide Neyfer ve Selahattin Curşi vardı- ayrılma süreciydi. Eleştirileri Cemaat-ı İslamiyye’nin giderek İhvancı bir yapıya bürünen bir harekete dönüşmesiydi.  Bu gizli yapılanmanın devlet tarafından keşfi 5 Aralık 1980 tarihinde gerçekleşti. Burgiba, ilk önceleri set davransa da daha sonra bir siyasi parti olarak var olmalarını talep etti.  31 Mayıs 1981 tarihinde hareket üyeleri bir toplantı yaparak parti kurma üzerine görüştü. 6 Haziran’da bir basın toplantısıyla hareketin artık bir parti olarak var olacağı ve adının da “Hizb Hareket el-İtticah el-İslami” (İslami Yöneliş hareketi Partisi) olduğu belirtildi. Fakat 12 gün sonra 18 Haziranda parti üyeleri yasalara aykırı davrandığı gerekçesiyle tutuklanmaya başladı. Gannuşi 11 yıl hapse mahkûm edildi. 1984’te genel afla hapisten çıktı. 1987 yılında tekrar başlayan baskılar sonucunda Gannuşi evini değiştirdi ve saklanmaya başladı. 9 Nisan’da tutuklandı. 27 Eylül 1987’de ise ömür boyu hapisle cezalandırdı. Hatta Burgiba idam cezasının geri getirilmesine çalıştı. 30 ekim 1987 tarihinde harekete ayrılan Salih Kerker radikal bir ayaklanma başlattı. Bununla beraber askeri gücünü de devreye sokmaya çalıştı fakat başarısız oldu. 7 Kasım’da dönemin Başbakanı Zeynelabidin Bin Ali Burgiba’yı devirdi. Bu devrim sessiz bir devrimdi ve “Beyaz Devrim” olarak adlandırılmıştı. Bu devrimi gerçekleştirken bin Ali İslamcılarla arasını iyi tutmaya çalışıyordu. 14 Mayıs 1988 tarihinde Gannuşi’nin serbest kalmasını sağladı. Gannuşi, bu aftan sonra her türlü şiddetin ortadan kaldırılmasına yönelik beyanatlarda bulundu. 2 Nisan 1989 tarihinde gerçekleştirilecek olan seçimler için hazırlıklara başlandı. Kanun gereği olarak İslami isimli bir partinin olmaması gerektiği için İslami Yöneliş hareketi Partisi seçime “en-Nahda Hareketi Partisi” adıyla girdi. Bazı sorunlar sebebiyle 11 Eylül 1989’da Gannuşi Cezayir’e geçti. Oradan’da Sudan’a geçen Gannuşi, 1991 yılında Sudan pasaportu ile Londra’ya geçti. Aynı yıl gerçekleştirilen kongrede Gannuşi, en-Nahda Hareketi liderliğine seçildi. Bununla birlikte aynı yıl, Tunus mahkemelerince gıyaben ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Bu tarihten itibaren Gannuşi 2011 devrimine kadar Londra’da hayatını sürdürdü. Çeşitli yayın organlarında yazdığı yazılarla Tunus’taki hareket üyeleri ile bağlarını kuvvetlendirmeye çalışıyordu. 1991 yılındaki hapisler neticesinde yaklaşık otuz bin kişi hapishanedeydi. Gannuşi, bazen sürgündeki hareket üyeleriyle de yüz yüze görüşmekteydi. 1998 yılında tekrardan gıyabi olarak ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.yazının devamı.

Öne Çıkan Eserleri

  • Tarikina İlal-Hazara. (Telif; 2000)
  • Nahnu vel-Ğarb. (Telif)
  • Hakk el-İhtilaf ve Vacib Vıhde es-Saff. (Telif)
  • el-Kaziyye el-Filistiniyye fi Müfterik et-Turuk. (Telif) Türkçe Çeviri: Filistin Sorunu ve FKÖ. Çev. Lütfullah Bender. Bir Yayınları, 1988.
  • El-Mer’a Beyne el-Kur’an ve Vakı’ el-Muslimin. (Telif; 2000) Raşid el-Gannuşi. Londra: Merkez El-Magharibi lil-Buhus vet-Tercüme, 2000. Türkçe Çeviri: Kur’an ve Yaşam arasında Kadın. Mana Yayınları, 2011.
  • Hukuk el-Muvatıne: Hukuk Ğayr el-Muslim fil-Müctema’ el-İslami. (Telif; 1993) Raşid el-Gannuşi. Herndon: el-Ma’hed el-Alemi lil-Fikr el-İslami, 1993.
  • El-Hurriyat el-Âmme fil-Devlet el-İslâmiyye. (Telif; 1993) Raşid el-Gannuşi. Beyrut: Merkez Drasat el-Vihde el-Arabiyye, 1993. Türkçe Çeviri: İslam Devletinde Kamusal Özgürlükler. çev. Osman Tunç. Mana Yayınları, 2013.
  • El-Kader ‘inda ibn Teymiyye. (Telif; 1999) Raşid el-Gannuşi. Cidde: Merkez er-Raye lil-Tenmiyye el-Fikriyye, 1999.
  • Mukarabat fil-İ’lmaniyye vel-Müctema’ el-Medeni. (Telif; 1999) Raşid el-Gannuşi. Londra: Merkez El-Magharibi lil-Buhus vet-Tercüme, 1999. Türkçe Çeviri: Laiklik ve Sivil Toplum. çev. Gülşen Topçu. Mana Yayınları, 2010.
  • El-Hareket El-İslamiyye ve Mes’ele et-Tağyir. (Telif; 2002) Raşid el-Gannuşi. Londra: Merkez El-Magharibi lil-Buhus vet-Tercüme, 2002.
  • Min Tecribe el-hareke el-İslamiyye fi Tunis. (Telif; 2001) Raşid el-Gannuşi. Tunus: Dar el-Müctehid lil-Neşr vet-Tevzi’, 2001.
  • Temerrüd a’lal-Memnu’: Nakd es-Samt vel-Buh el-Mekut Anhu Söyleşi. Raşid el-Gannuşi ve Hisam eş-Şerif. en-Naşir Bila Hudud.
  • El-Vasatiyye el-Siyasiyye i’ndel-İmâm Yûsuf el-Kardavi. (Telif; 2009) Raşid el-Gannuşi ve Ahmed Muaz el-Hatib. Şam: Merkez en-Nakıd E-Sakafi, 2009.
  • Mesira es-Sahve el-İslamiyye. (Telif; 2005) Raşid el-Gannuşi. Cidde: Merkez er-Raye lil-Tenmiyye el-Fikriyye, 2005.
  • El-Demokratiyye vel-Hukuk el-İnsan fil-İslam. (Telif; 2012) Raşid el-Gannuşi. Beyrut: ed-Dar el-Arabiyye lil-Ulum ve Naşirun, 2012.
  • İrhasat Es-Sevra. (Telif)
  • El-minber: Hutub Cum’a ba’del-Sevra. (Telif)
  • El-Hareke el-İslamiyye vet-Tahdis. (Telif; 1984) Raşid el-Gannuşi ve Hasan el-Turabi. Beyrut: Dar el-Ciyl, 2009.
  • Efkar Er-Revvad. (Edisyon; 2011) Raşid el-Gannuşi ve diğerleri. Cezayir: Der el-Ümme, 2011.
  • El-İslam vet-Tatarruf ed-Dini. (Edisyon; 2009) Raşid el-Gannuşi ve diğerleri. Kahire: eş-Şuruk ed-Devliyye, 2011.
  • Tecribe Nidal. (Telif; 2011) Raşid el-Gannuşi. Dubai: Müessese Zeyn el-Maani, 2011.
  • Hareke İmam Humeyni ve Hayat İslam. (Telif; 1994) Raşid el-Gannuşi. Tahran: İntişarat İttila’at, 1994.