Akad İmparatorluğu (M.Ö: 2334-2150)

Akad İmparatorluğu (M.Ö: 2334-2150)

12 Haziran 2019 0 Yazar: admin

Akkad İmparatorluğu veya Akad İmparatorluğu, MÖ 2334 ile MÖ 2150 yılları arasında hüküm sürmüş, başkenti Agede (Akkad) olan, Sargon tarafından kurulmuş devlet.[1]

Akkadlar, köken olarak Sami‘ydi. Sümerler‘in Mezopotamya‘ya geldikleri sırada bölgede bir takım Sami kökenli kavimler vardır. Ancak, Akkad Devletini kuran Samiler, MÖ 2500 civarında, bölgenin orta kesimlerine geldiler. Akkad Devleti adını Sargon‘un başkent olarak kurduğu Agede (Akkad) şehrinden almaktadır.[2]

Tarihçesi

Akkadlar ile ilgili bilgiler, SusaGasurMari ve Tell Brak kazılarında bulunmuştur. Akkad Devletini kuran ve imparatorluk haline getiren kişi Sargon’dur. Sargon hakkında Akkad dönemi belgelerinde ve bu belgelerin daha sonraki dönemlerdeki kopyalarında bilgiler bulunmaktadır.[3] Ayrıca Sargon ve torunu Naram Sin‘e ait zafer abideleri, Manishistu Obeliski ve Şartamhari gibi Akkad dönemine ait belgeler bulunmaktadır. Şartamhani metinlerinde, Sargon ve torunu Naram-Sin’in seferlerine yer verilmektedir [4][5]

Sargon Dönemi

Sargon (MÖ 2334 – MÖ 2279) , Mezopotamya’da siyasi birliği sağlayarak kendisine Şar Kişşati (Kiş Kralı) unvanı verilmişti. Sargon, hükümdarlığı döneminde Elamlılarla vassalık antlaşması yaparak, doğudan gelecek saldırıları güvence altına almıştı. Doğudaki bu güvenliği sağladıktan sonra, batıya bir sefer yapıp, Amanos ve Toroslar‘a kadar olan bölgeyi ele geçirdi. Fırat kenarındaki Tuttul kenti ile birlikte, MariEbla ve Dür-Katlimmu kentlerini hakimiyeti altına aldı. -83- Şartamharimetinlerinde Sargon’un Puruşhanda‘ya bir sefer yaptığı görülür. Sargon’un kurmuş olduğu; Dünyanın bilinen ilk imparatorluğunun sınırları, doğuda Karun Irmağından, batıda Akdeniz’e, güneyde Basra Körfezi‘nden, kuzeyde Anadolu’ya kadar uzanmaktaydı. Sargon’un Rimus ve Manishistu adlı iki oğlu vardı. Sargon’un yerine önce Rimus (MÖ 2278 – 2270) sonra da Manishistu (MÖ 2269 – 2255) geçmiştir.[6]

Naram Sin Dönemi

Naram Sin (MÖ 2254 – 2218) dedesi Sargon’un bıraktığı imparatorluğun sınırlarını koruyup genişletti. Güneyde Sümerler‘e, doğuda Elamlılar‘a ve kuzeyde Anadolu’ya seferler yapmıştır. Bunlardan kendisine ait Şartamhari metinlerinde, Anadolu’da 17 krallıktan oluşan bir orduya karşı savaştığını, bunlar arasında PuruşhandaKarşauraKaniş gibi krallıklar olduğunu, bu ordunun başında Hatti Kralı Pampa’nın yer aldığından söz etmektedir. Naram Sin’den sonra yerine oğlu Şar-Kali-Şarri (MÖ 2217 – 2193) geçmiştir. Şar-Kali-Şarri döneminde, ona karşı Anadolu, Elam ve Güney Mezopotamya‘da ayaklanmalar olmuş ve dağ kavimleri bölgeye saldırılar yapmıştır [1]

Yıkılış

Şar-Kali-Şarri‘nin ölümünden sonra dört kişi birden kendilerini kral ilan ettiler. Onlardan kimin tahtın varisi olduğu bilinmemektedir. Babil bölgesine yaklaşık yüz yıl hakim olan Gutiler‘in kral listesi, Akkad kralları listesine karışmıştır. Bu iç çekişme döneminde, Dudu(MÖ 2189 – 2168) ve Şu-Turul‘un (MÖ 2168 – 2154) krallıkları görülmektedir [6]. Dudu bir süre Gutilerle mücadele etmiş ancak yenilmekten kurtulamamıştır. Önce Orta Babil’de küçük bir toprak parçası olarak devam eden Akkadlar, MÖ 2154 yılında Gutiler tarafından ortadan kaldırılmıştır.[1]yazının devamı.