Cevdet Sunay (1899-1982) Türkiye Cumhuriyeti’nin 5. Cumhurbaşkanı.

Cevdet Sunay (1899-1982) Türkiye Cumhuriyeti’nin 5. Cumhurbaşkanı.

11 Eylül 2019 0 Yazar: admin

Trabzon’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Erzurum, Kerkük ve Edirne’de tamamladı. Daha sonra Kuleli Askerî Lisesi’ne girdi. I. Dünya Savaşı’nda topçu zâbiti adayı olarak göreve başladı. 1917’de Filistin cephesinde iken İngilizler’e esir düştü. Bir yıl süren esirlik günlerini Mısır’da geçirdi. Türkiye’ye döndükten sonra Millî Mücadele’ye iştirak etti, Maraş ve Antep’te Fransızlar’a karşı çarpıştı (1921). Eskişehir ve Sakarya savaşları ile Büyük Taarruz’a katıldı, İzmir’in kurtarılmasında görev aldı. 1926’da Harp Okulu’nu, 1927’de Topçu Atış Okulu’nu, 1930’da Harp Akademisi’ni bitirdi. 1949’da tuğgeneralliğe yükseldi. 1950’de Genelkurmay Harekât Daire başkanlığına tayin edildi. 1952’de tümgeneral oldu ve 33. Tümen komutanlığına getirildi. 1955’te korgeneral olarak 9. Kolordu komutanlığı, 1957’de Genelkurmay Harekât Daire başkanlığı yaptı. 1958’de orgeneralliğe yükseldi ve Genelkurmay ikinci başkanı oldu.

27 Mayıs 1960 askerî müdahalesiyle önce Kara Kuvvetleri komutanlığı, ardından Genelkurmay başkanlığı görevine tayin edildi. Temmuz 1965’te altmış beş yaşını doldurmasına rağmen Bakanlar Kurulu kararıyla görev süresi bir yıl uzatıldı. Görev süresinin uzatılması, Süleyman Demirel’in Adalet Partisi genel başkanlığına getirilmesinde dolaylı da olsa etkili olmasına bağlandı. Adalet Partisi lideri Ragıp Gümüşpala vefat ettiğinde boşalan genel başkanlık koltuğu için Çankaya Köşkü’nün ve Türk Silâhlı Kuvvetleri’nin gönlündeki isim Süleyman Demirel idi. Nitekim Cevdet Sunay, bağlı olduğu başbakanı atlayarak Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanlığına bir mektup gönderdi. “Sunay mektubu” diye bilinen bu belgede Genelkurmay başkanı olarak ordunun bazı hareketlerden duyduğu tedirginliği anlattı ve önlemler alınmasını istedi. Ordunun rahatsız olduğu husus 27 Mayıs’a ve orduya yönelik bazı eleştirilerdi. Bu eleştiri sahipleri Adalet Partisi içinde Sadettin Bilgiç grubuna mensup kimselerdi. Mektup üzerine parti liderleri Çankaya Köşkü’nde toplantıya çağrıldı. 27 Mayıs’a bağlı ve Türk Silâhlı Kuvvetleri’ne saygılı olunduğuna dair teminat alındı. Sunay mektubu, Adalet Partisi kongresinde Süleyman Demirel’in lehinde ve Bilgiç’in aleyhinde etkin bir silâh görevi yaptı. Böylece Demirel partinin liderliğine seçilmeyi başardı. Cevdet Sunay sayesinde ordu ve Adalet Partisi arasında 1970 yılı sonuna kadar süren rahat bir dönem yaşandı.Yazının devamı.